Organizm wyczynowego zawodnika poddawany jest ogromnym obciążeniom fizycznym, psychicznym i eksploatowany jest do granic możliwości. Długotrwale i wyczerpujące treningi, odbywające się niekiedy kilkakrotnie w ciągu dnia, mogą zakłócać naturalną równowagę organizmu (homeostazę), prowadzić do pogorszenia wydolności oraz licznych zaburzeń w stanie zdrowia.  Podnoszenie efektywności pracy wymaga więc od sportowców stosowania specyficznych metod odnowy biologicznej, której głównym celem jest uzupełnienie substratów energetycznych oraz innych makro i mikroskładników  w organizmie powstałych w efekcie wzmożonego wysiłku fizycznego. Dlatego też osiąganie coraz lepszych wyników w sporcie jest możliwe dzięki przestrzeganiu określonych zasad żywienia, będących podstawą właściwej regeneracji organizmu (Celejowa 2001, Celejowa 1983, Celejowa 1981, Szukala 2000, Ziemlanski 1997, Ziemlanski 1998).


Wyczerpujący wysiłek fizyczny może niekiedy prowadzić  do skrajnego wyczerpania podstawowych rezerw energetycznych ustroju – glikogenu mięśniowego i wątrobowego, zachwiania gospodarki wodno-elektrolitowej oraz utraty ważnych witamin i białek komórkowych (Kozłowski 1999, Roniker 2001, Szukala 2000, Górski 2001). W konsekwencji tych zmian może dojść do upośledzenia niektórych procesów czynnościowych organizmu oraz spadku ogólnej wydolności. Pojawiające się nawet najmniejsze dolegliwości psychosomatyczne mogą zakłócać realizowanie wytyczonych planów treningowych, zmuszać do zmniejszenia intensywności wysiłku, względnie częściowego lub całkowitego  ograniczenia zajęć fizycznych. Z kolei próby prowadzenia procesu treningowego, w stanach wyczerpania fizycznego lub choroby narażają zawodnika na trwałe kalectwo i wyłączenie z czynnego uprawiania sportu. Biorąc pod uwagę, że stosowanie maksymalnych wysiłków przy braku odpowiednich metod odnowy biologicznej, może prowadzić do osłabienia dyspozycji psychofizycznej sportowca oraz pogorszenia jego stanu zdrowia, szkoleniowcy, trenerzy oraz sami zawodnicy powinni skupiać baczną uwagę na czynnikach przeciwdziałających nadmiernej eksploatacji organizmu oraz umożliwiających jego szybką i właściwą regenerację.


Jednym z najważniejszych zadań w procesie szkolenia sportowego jest przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia. Na najwyższym poziomie współzawodnictwa, wśród sportowców genetycznie predysponowanych do osiągania sukcesów, a także poddawanych bardzo rygorystycznemu treningowi fizycznemu, prowadzenie odpowiedniej diety lub korygowanie sposobu żywienia może w dużym stopniu zadecydować o sukcesie.

Podstawowym zadaniem jakie musi spełniać dieta sportowca jest optymalne zabezpieczenie potrzeb energetycznych i budulcowych organizmu . Jednocześnie, sposób odżywiania musi sprzyjać rozwijaniu zdolności wysiłkowych oraz przeciwdziałać skutkom przeciążeń treningowych. Szczególnie istotnym problemem w żywieniu osób obciążonych dużym wysiłkiem fizycznym jest zapewnienie zrównoważonego bilansu energetycznego, pomiędzy ilością kalorii przyjmowanych z pożywieniem a wydatkowanych przez organizm. W przypadku wielu dyscyplin sportowych, koszt energetyczny zajęć sięga nawet kilku tysięcy kalorii. W takich sytuacjach nie sposób pokryć wydatkowanej energii spożywając zwykłe posiłki, ze względu na trudności w przyswojeniu tak dużej ilości pożywienia. Z tego względu w programach żywienia często wykorzystuje się specjalne odżywki i suplementy diety charakteryzujące się małą objętością oraz wysokim skoncentrowaniem energii i składników pokarmowych (Kolanowski 1999, Tomaszewski 2001, Tomaszewski 1998, Williams 1999).


Kolejnym ważnym problemem w żywieniu sportowców jest skład jakościowy diety, który powinien być ściśle powiązany z metabolizmem charakterystycznym dla danego typu obciążeń treningowych. W zależności od rodzaju wysiłku, jego intensywności i czasu trwania, dieta powinna być zróżnicowana pod względem podaży składników pokarmowych (Celejowa 2001). Dotyczy to w szczególności składników energetycznych i budulcowych takich jak białka, węglowodany i tłuszcze. W przypadku zawodników dyscyplin wytrzymałościowych, wymagania energetyczne stawiane przez trening fizyczny pokrywane są głównie poprzez utlenianie tłuszczów i węglowodanów (Borkowski 2003), w efekcie czego składniki te powinny stanowić podstawę w żywieniu tych sportowców (Fogelholm 1989, Gurr 1997, Sherman 1993, Szukała 2000).    Z kolei w dyscyplinach siłowych i siłowo-szybkościowych, gdzie w programach treningowych dąży się do wzrostu lub utrzymania wysokiego poziomu beztłuszczowej masy ciała, istotne jest zwiększenie podaży białka pokarmowego – składnika odpowiedzialnego za utrzymanie zrównoważonego lub dodatniego bilansu azotowego (Lemonn 1992, Lemon 1991, Szukała 2000, Ziemlanski 1985). W przypadku osób intensywnie trenujących, zwiększa się także istotnie zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne, biorące udział w rozmaitych przemianach metabolicznych organizmu (Lutosławska 1999, Singh 1992, Szukała 2000). 


Dieta sportowca, obok wpływu na poprawę zdolności wysiłkowych, musi także odpowiadać ogólnie przyjętym normom zdrowego żywienia.  Istotny wpływ na stan zdrowia zawodnika mogą mieć takie czynniki jak rodzaj spożywanych węglowodanów i tłuszczów (Clydesdale 1995, Frayn 1995, Gurr 1997, Ziemlański 1997), proporcje w podaży poszczególnych składników pokarmowych czy sposób przygotowywania potraw.  Nadmiar w diecie sacharozy, soli, zbyt duży udział kwasów tłuszczowych nasyconych, niedostateczna ilość antyutleniaczy może sprzyjać promowaniu wielu zaburzeń i chorób metabolicznych. Sportowcy, którzy dążą do osiągnięcia maksymalnej sprawności i wydolności muszą więc zmierzać w kierunku zachowań prozdrowotnych oraz eliminować te czynniki, które stwarzają ryzyko dla ich zdrowia.